Home / Dünya / Barzani’nin Kerkük düşüşünden sonra Diaspora Kürtleri desteklerini çekecek mi?

Barzani’nin Kerkük düşüşünden sonra Diaspora Kürtleri desteklerini çekecek mi?

Melike Gul Demir

 

25 Eylül’de referandum yapılacağı ilan edildiği günden bu yana Kürdistan bölgesinde hiç beklenmeyen gelişmeler yaşanmaya devam ediyor.

Referandum yapılmasının hemen ardında Türkiye Kürdistan bölgesi ile olan ticari ilişkilerin sağlandığı sınırları kapattı ve petrol akışını durduracağını açıkladı. Türkiye-Irak silahlı güçleri olası saldırı için ortak bir tatbikat yaptı. Sonuçta, tartışmalı bölgeler arasında yer alan Kerkük, Şengal, Mahmur, Celevle şehirleri ne olduğu belli olmayan bir antlaşmayla Irak merkezi hükümetine teslim edildi. Kürtlerde derin bir travma ve şok yaratarak.

Kürdistan’da çift başlılık

Irak Kürdistan bölgesi siyasi ve coğrafi olarak Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında fiili olarak ikiye ayrılmış durumda. Ancak, kendilerine bağlı ayrı peşmergesi ve istihbarat servisi olan bu iki güç zaman zaman bazı çıkarlarda ortaklaşabiliyorlar.

Barzani’nin Başkanlığının onaylanmasında olduğu gibi referandum kararının alınmasında da birlikte hareket ettiler. Goran hareketinin başını çektiği muhalefetin ortak bir mutabakat sağlanması ve meclisin açılması talepleri görmezden gelindi.

Referandumla Başkan Barzani Kasım’da yapılması planlanan Başkanlık seçimlerine bir yatırım yapmak, seçimlere elini güçlendirerek girmek istiyordu. Bu kişisel siyasi hırs ve öngörüsüzlük, ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’ın önerisini reddetmesine neden olduğu anlaşılıyor. Zira, Barzani’ye ABD tarafından gönderilen mektupta Irak merkezi hükümetiyle bir yıllık bir müzakere yapılması, müzakerelerin başarısız kalması durumunda ise referandum sonucunun destekleyecekleri bildirilmişti.

Antlaşma Dukan Toplantısı’nda mı sağlandı?

Bağımsızlık referandumuna katılma kararı alan tartışmalı bölgeler içerisinde yer alan Kerkük’te yaşanan sorunun çözülmesi için KDP ile KYB politbüroları, Hero Talabani, Mesud Barzani ve Irak Cumhurbaşkanı Fuad Masum’un başkanlığında Süleymaniye’nin Dukan ilçesinde 15 ekimde yapılan bir toplantıda biraraya geldi.

Irak hükümetinin, Kürdistan’a 6 şartın yerine getirilmesi için 48 saatlik süre tanıdığı iddia edildi. Bu şartlar başlıca Kerkük Havaalanını, K1 Keyvan askeri karargahını, petrol kuyularının, yatakların ve şirketlerin kontrolünün Irak ordusuna geçmese talep edildi. Kerkük Valisi Necmettin Kerim görevden alınması bir başka talep etti. Hükümetten ise bu iddiaları yalanlayan herhangi bir açıklama yapılmadı.

Bu şartlara karşı Kürdistan hükümetinin 5 öneri sunduğu ortaya çıktı. Beş öneride Kürdistan yönetimin son dönemde yaşadığı ekonomik krizden dolayı maaşları bile ödeyemediği memurların maaşlarının ödenmesi gibi ekonomik taleplerden oluştu. “Kerkük’e karşı, para“. Bu “alışveriş” resmi hiç bir ağızdan doğrulanmasa da, sahada ve bölgeden gelen haberler bu antlaşmanın yapıldığını gosteriyor.

Irak hükümetinin tanıdığı zamanın bittiği ve Tuz hurmatu’da çatışma çıktığı iddiaları üzerine sokaklara çıkan halkı ziyaret eden Vali Kerim, Tuz Hurmatu’da en kısa zamanda Kerkük’teki gibi istikrarın sağlanacağını belirtti.

Bu haber kirliliği içinde Irak hükümetinden Kerkük’e operasyonun başladığı duyuruldu.

Kerkük’te olan biteni merak ederken, bir önceki gece saldırı haberlerine karşı Kerkük’ün güven ve huzur içerisinde olduğunu haber veren Vali aynı gece yine sokaktaydı. Şehre doğru ilerleyen Irak ve Hasdi Sabi’ye karşı Kerkük halkına savunma çağrısı yaptı.

Hasd-i Sabi ve Irak Güçleri Kerkük’te

Kısa bir süre sonra ise Irak ve Hasdi Sabi güçleri Kerkük merkezde görüntülendi, Kerkük meclisinin kararıyla Irak bayrağının yanında dalgalanan Kürdistan bayrağı, İran yanlısı militanların lideri Abu Mahdi al-Muhandis ve yine Şii Badr Örgütü lideri Hadi Al-Amiri’nin Kerkük valiliğini turlaması ve sonunda Kürdistan bayrağını indirerek, yerine Irak bayrağını çekmesiyle bütün dünyaya gösterildi.

Gelişmeler, bir antlaşma yapıldığını, Peşmerge güçlerinin “tartışmalı” bölgelerden çekilerek Irak Ordusu’na “teslim ettiği” ortaya çıktı.

Yaşananlar hakkında resmi bir açıklama beklenirken, yaklaşık iki gün sonra Kürdistan yönetimi başkanı Barzani küçük bir basın metni paylaştı. Basın metni olanlar hakkında pek bir açıklama getirmekten uzaktı. Satır aralarında “bazı kişi ve kararlara” işaret ediyordu, bu kişi ve karalar kim ve ne olduğu konusunda herhangi bir bilgi yer almıyordu ve sonunda ‘gereken yapılacaktır’ gibi, pek bir mana ifade etmeyen, neyin ve ne zaman ve nasıl yapılacağını anlatmayan bir cümle seçilmişti.

Vali Kerim, Kerkük peşmerge komutanı ve Barzani ayni karede 

Kerkük teslim alındıktan sonra, en çok merak edilen konulardan biri de Irak hükümetinin görevden aldığı Kerkük valisi Kerim oldu. Zira, Vali’nin görevi bırakması antlaşma maddelerinden birini teşkil ediyordu.

KYB (Talabani grubu) partisi üyesi olan Vali Kerim, Barzani ile birlikte Kerkük’te saldırılara karşı silah birakmayan tek peşmerge komutanı olduğu iddia edilen Nusret Kosra ile fotoğrafları başına yansıdı. Vali Kerim’in Barzani’nin yanında görüntü vermesi şüphesiz “ihanet” suçlamaları hakkında mesaj içeriyordu.

 

 

Vali Kerim, kendisi de Talabani’nin partisi üyesi ve eski milletvekili olmasına rağmen basına verdiği röportajında ise, Kerkük’te yaşanılanların sorumluları olarak Talabani’nin erkek çocukları ve yeğenlerinin ismini vererek Talabani ailesinin İran Kuds Güçleri komutanı Kasım Süleymani ile anlaşmakla açıkça suçladı. Dükan toplantısında hangi kararlar alındığı veya hangi kararların reddedildiği yarattığı büyük kaosuyla halen sırrını koruyor.

Çatışmalı bir dönemin başlangıcı mı?

Referandumdan bu yana Kerkük saldırısıyla, binlerce insanın göç ettiği, 90’a yakın peşmergenin hayatını kaybettiği, protestolarda bir kişinin hayatını kaybettiği ve onlarca yaralının olduğu çatışmalı bir döneme girildiğinin habercisi gibi. Bölgeden gelen haberler, çatışmaların yavaş yavaş yayıldığı yönünde de izlenimini artırıyor.

Türkiye ve Rusya ile yapılan petrol ve gaz antlaşmasının Irak hükümetinin itirazlarına rağmen yapılması biliniyor. ABD’nin Kerkük saldırısı konusunda Irak askeri güçlerinin Peşmergelerle birlikte koordineli hareket ettiğini de açıkladı. Bu açıklamayla ABD, Kerkük’te Irak merkezi hükümetini dolaylı olarak desteklediği görülmüş oldu. Bu destek Barzani hükümetinin politik ve stratejik hatalarıyla da ilgili şüphesiz.

Irak merkezi hükümetinin, Kerkük ve ‘tartışmalı bölgelere’ yönelik hucuma geçmesine karşılık olarak Kürdistan merkezi hükümetinin bu kanlı süreci engelleyecek bir çözüm üretmekten çok uzak olduğu görünüyor.

Barzani’den çağrısına diasporadaki Kürtler ses verecek mi?

Kürdistan başkanı Barzani, 20 Ekim’de yaptığı basın açıklamasında diasporadaki Kürtlerin Kürdistan halkının sesini duyurmaları için bulundukları bölgelerde demokratik gösteriler yapma çağrısında bulundu. Peki Kürtler bu çağrıya nasıl tepki verecek?

İşin doğrusu şu: Görünen o ki, Barzani tarihsel ve siyasal olarak Kürtlerin büyük bir bölümünde izlediği pragmatik, kendi siyasi çıkarları ve geleceğine odaklı politikalarla ciddi bir yarılma yarattı. Barzani, her zaman için Kürtleri ortaklaştırmaktan uzak bir siyasi figür oldu.

Türkiye’de şehirlerde yaşanan çatışmalı dönemde, Sür, Cizre, Nusaybin yerle bir edilirken Barzani hükümetinden bir itiraz sesi yükselmediği gibi, Barzani yönetiminin AKP hükümetiyle siyasi ve ekonomik işbirliğini güçlendirdiği görüldü. KRG’nin Rojava’ya uyguladığı ambargo devam ediyor. IŞİD katliamından kurtulan ve soykırıma maruz kalan Ezidi Kürtlerle olan çatışmalarda var. Ezidilerden oluşan PKK’ye bağlı YBS güçlerinden 7 kişi hayatını kaybetti.

Bu son yaşanılanların dumanı üstünde tüterken, başta Türkiyeli Kürt diasporası olmak üzere farklı bölgelerden gelen Kürtler Barzani’nin ‘bize Batı kentlerinden protestolarla yardım edin’ çağrısına ses verirler mi yakında görülecek.

Check Also

SonDakika: Mustafa Akyol Malezya’da Gözaltında

WHatti Mustafa Akyol’un konferanslar için bulunduğu Malezya’dan ayrılmaya hazırlanırken havaalanında gözaltına alındığı duyuruldu. Akyol’un Malezya’nın …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *